Druhny i druhowie !
UWAGA !
Upalne lato powoli odchodzi, dnia ubywa, powroty do szkól i jest dobry czas na wyjazdy i wędrówki piesze po górach i dolinach.
O zabraniu i wyposażeniu apteczki pisałem w poprzednich artykułach. Tym razem kilka rad odnośnie zaopatrywania ran, oparzeń - jak postępować w przypadku ugryzienia kleszcza i żmii, oraz coraz częstsze uczulenia nie tylko słoneczne.
Przypadkowe zranienia, dobrze zaopatrzone nie koniecznie wymagają konsultacji lekarskiej
Opatrywanie ran zacznij od założenia rękawiczek ochronnych. Zatamowanie krwawienia bezpośrednim uciskiem za pomocą czystej gazy. Przemyj ranę bieżącą wodą, a następnie zdezynfekuj ją środkiem antyseptycznym. Na koniec zabezpiecz uraz jałowym opatrunkiem zamocowanym plastrem lub bandażem. Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i poszkodowanego – to kanon.
Podczas udzielania pierwszej pomocy kieruj się poniższymi krokami:
- Zadbaj o bezpieczeństwo: Zdezynfekuj dłonie lub załóż jednorazowe rękawiczki. W razie konieczności posadź lub połóż poszkodowanego
- Oceń krwawienie i ranę: Jeżeli w ranie znajduje się ciało obce (np. odłamek szkła), nie usuwaj go, ponieważ może ono tamować krwawienie. Zabezpiecz przed krwawieniem okładając wałkami gazy wyższymi niż wystające ciało obce i czekaj na przyjazd zespołu medycznego.
- Zatamuj krwotok: Uciskaj miejsce zranienia czystą gazą lub chusteczką. Jeśli krwawienie jest silne, uciskaj miejsce mocno i nieprzerwanie, a w przypadku krwotoku z kończyny – unieś ją powyżej poziomu serca.
- Oczyść ranę: Przemyj miejsce zranienia chłodną bieżącą wodą lub solą fizjologiczną, aby usunąć brud i zanieczyszczenia.
- Zdezynfekuj: Zastosuj lek antyseptyczny w sprayu, najlepiej na bazie oktenidyny - Oktenisept. Unikaj spirytusu, jodyny i dawniej stosowanej wody utlenionej, ponieważ mogą one podrażnić uszkodzone tkanki i spowolnić gojenie.
- Załóż opatrunek: Przykryj ranę jałowym kompresem (gazą) i zamocuj go bandażem lub plastrem.
Oparzenia mogą być wywołane czynnikami zewnętrznymi termicznymi i chemicznymi. Dla przypomnienia podam stopnie i czym się one charakteryzują
I stopień: Uszkodzony jest tylko naskórek. Występuje zaczerwienienie, obrzęk i piekący ból. Brak pęcherzy. Gojenie trwa do 7–10 dni.
II stopień (IIa i IIb): Uszkodzony naskórek i skóra właściwa. Pojawiają się pęcherze z płynem surowiczym oraz silny ból (przy IIa). Skóra może być czerwona lub biała (przy IIb). Gojenie trwa od 2 tygodni do ponad miesiąca. Nie usuwaj pęcherza – stosuj opatrunki hydrożelowe. Jeśli przy zmianie opatrunku zejdzie to zastosuj opatrunki hydrożelowe mocno nasączone
Oparzenie II st. Z przypadkowym usunięciem pęcherz i po leczeniu
III stopień: Uszkodzenie całej grubości skóry i tkanki podskórnej. Skóra jest twarda, brunatna lub czarna. Zazwyczaj brak bólu z powodu zniszczenia nerwów.
IV stopień: Zwęglenie tkanek, uszkodzenie mięśni lub kości. Brak bólu.
Postępowanie
Natychmiast przerwij kontakt z czynnikiem parzącym. Schładzaj oparzone miejsce chłodną, bieżącą wodą przez 15–20 minut. Zdejmij biżuterię i luźne elementy odzieży przed ich zablokowaniem przez obrzęk. Nałóż jałowy, najlepiej hydrożelowy opatrunek. Nie przekłuwaj pęcherzy i nie smaruj rany domowymi sposobami (np. tłuszczem czy spirytusem).
- Schładzanie: Odsuń poszkodowanego od źródła ciepła. Polewaj ranę chłodną (nie lodowatą) wodą z wysokości ok. 15 cm. W przypadku kontaktu z substancją chemiczną płucz miejsce nawet przez 30 minut. Należy uzupełniać płyny 2 – 3 litrów wody w ciągu 24 godzin
- Zdjęcie biżuterii: Jeśli to możliwe, delikatnie usuń pierścionki, zegarki lub bransoletki z oparzonej kończyny.
- Zabezpieczenie rany: Przykryj oparzenie jałowym opatrunkiem. Możesz użyć specjalnych kompresów hydrożelowych, które przynoszą ulgę w bólu i nie przywierają do rany. Zastosuj pianki lub żele z Pantenolem, alantoiną lub czystym wyciągiem z aloesu
- Leki przeciwbólowe: W przypadku silnego bólu można podać ogólnodostępne leki przeciwbólowe.
UWAGA zasady na NIE
Nie dotykaj rany bezpośrednio dłońmi.
Nie smaruj oparzenia tłuszczami (np. oliwką - ponieważ blokują one odprowadzanie ciepła i utrudniają regenerację), pastą do zębów czy alkoholem – utrudnia to ocenę rany przez lekarza i sprzyja zakażeniom.
Nie zrywaj przylegających do rany ubrań, zdejmuj jedynie luźne ubrania.
Nie przekłuwaj pęcherzy
Oparzenie słoneczne
Natychmiast zejdź ze słońca i schładzaj oparzone miejsca chłodnymi (nie lodowatymi!) okładami lub prysznicem przez 15 minut. Skórę obficie nawilżaj i regeneruj preparatami z pantenolem, alantoiną lub aloesem. Pij dużo wody. Pod żadnym pozorem nie przekłuwaj pęcherzy i chroń uszkodzone miejsca przed dalszym promieniowaniem UV.
Kiedy udać się do lekarza?
Z oparzeniami słonecznymi warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą (szczególnie jeśli dotyczą one dzieci), zwłaszcza gdy: [1]
- Pojawią się objawy udaru słonecznego: dreszcze, nudności, wymioty, gorączka lub silny ból głowy.
- Oparzenia obejmują dużą powierzchnię ciała, a skóra pęka i tworzą się rozległe, wypełnione płynem pęcherze (oparzenia II stopnia).
- Zauważysz objawy infekcji – sącząca się ropna wydzielina, silny obrzęk czy żółtawy nalot.
- Oparzenia termiczne a w szczególności chemiczne winne być prowadzone w Poradniach Chirurgicznych i POZ a rozległe oparzenia w szpitalu
Postępowanie po ugryzieniu przez kleszcza opisywałem w jednych z poprzednich artykułów. Niedługo o nich przypomnę. Gdyż problem narasta.
Teraz chciałbym zająć się tematem , którego nie spotykamy tak często ale budzi strach i jest rzadko omawiany.
Ukąszenie przez żmiję
Zła sława jaka otoczone są żmije wiąże się z ukąszeniami, które są niebezpieczne dla człowieka. Przypomnijmy, że żmija podlega ochronie gatunkowej ale w zagrożeniu zakaż ten nie chroni jej przed zabiciem.
W miejscu ukąszenia widoczne są dwa symetryczne ślady po zębach jadowych oddalone od siebie ok 1 cm.
Jak postępujemy w przypadku ukąszenia
- Zapewnij bezpieczeństwo osobie ratującej
- Usuń biżuterie z kończyny
- Ogranicz wysiłek fizyczny poszkodowanego
- Przemyj ranę środkiem odkażającym np. oktanidyna i przykryj jałowym opatrunkiem. Jeśli jest obrzęk zaznacz obrysy. Zmieniaj opatrunek co 15 min.
- Unieruchom kończynę i ułóż poniżej serca
- Transport do szpitala w pozycji bezpiecznej
- Utrzymaj kontakt z poszkodowanym i uzupełnij wywiad o dokonane szczepienia
- Zespół medyczny w transporcie sanitarnym zapewni dostęp do żyły
- W razie podejrzenia długiego transportu do szpitala powyżej 30 min rozważ założenie opaski uciskowej – ale zalecana jedt okresowa kontrola ukrwienia kończyny.
NIE można nacinać miejsca ukąszenia ani wysysać lub wyciskać jadu
Nie okładać lodem
A co z surowicą, kiedy podajemy ?
- Reakcja anafilaktyczna
- Gwałtownie narastający obrzęk miejscowy w ciągu 48 godz. Obejmujący ponad połowę ukąszonej kończyny
- Ukąszenie w okolicy szyi, twarzy, języka może być zagrażające upośledzeniem oddychania
- Hipotonia, zaburzenia rytmu m. serca, bóle brzucha z wymiotami. zaburzenia krzepnięcia wysoka leukocytoza, CPK
Artykuł opracowałem w oparciu i z wykorzystaniem o art. MP, internetowe portale medyczne, obraz Plexus I własne doświadczenia.
Z harcerskim pozdrowieniem
Czuwaj !!
Lekarz Stowarzyszenia Bogdan Dudkowski hm