Druhny i Druhowie !
Mamy wiosnę. To piękny okres po mrocznej zimie. Cieplejsze dni zapowiadają rozkwitający świat. Spragnieni słońca poddajemy się słonecznym kąpielom. Moi drodzy wszystko z umiarem! Intensywność wiosennego słońca może nie jest tak bardzo agresywna, ale rozsądek zaleca jego powolne dawkowanie – szczególnie balzakowskim wieku.
Czerniak to niebezpieczna zmiana skórna. Jest on nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek barwnikowych. Najczęstszą lokalizacją czerniaka jest skóra, ale może on powstawać także w obrębie błon śluzowych i w innych lokalizacjach (np. gałka oczna). Stanowi on ok 5 – 7% nowotworów skóry. Niestety zachorowalność stale wzrasta i podwaja się co 10 lat. Szacuje się, że, roczna zachorowalność na czerniaka w Polsce to ok. 2500 – 3000 osób. W ciągu roku jest on przyczyną śmierci około 1400 osób. Co prawda ta liczba jest mniejsza od zachorowalności na czerniaka w Australii, która wiedzie prym w tym zakresie, ale klimat nam się zmienia, bariera ochronna ulega zniszczeniu a to powoduje, że my rasa kaukaska jesteśmy coraz bardziej narażeni.
Pomimo większej świadomości społeczeństwa na temat czerniaka, wciąż zbyt wiele osób zgłasza się do szpitala już zaawansowanej i rozsianej fazie choroby. Niestety wtedy skuteczność leczenia jest już niewielka.
W diagnostyce leczenia tej choroby przede wszystkim zwraca się uwagę na
Asymetrię,
Brzegi poszarpane,
Czerwony/czarny/niejednolity kolor,
Dużą średnicę (>6mm),
Ewolucję (zmiana w czasie).
Czerniak o grubości do ok. 1 mm (wczesne stadium) jest prawie w 100% wyleczalny. Nowoczesne metody leczenia i diagnostyka powodują, że śmiertelność z powodu czerniaka nie ulega zwiększeniu.
stotną rolę w monitorowaniu pacjentów z licznymi znamionami i u pacjentów z rodzinnym wywiadem w kierunku czerniaka oraz ze zmianami ABCDE odgrywa dermatoskopia cyfrowa. Nowsze metody diagnostyczne to mikroskopia konfokalna, która zapewnia mikroskopową rozdzielczość.
Podstawą skutecznego leczenia czerniaka jest wczesne rozpoznanie i radykalne usunięcie zmiany z odpowiednim marginesem bezpieczeństwa. W przypadku potwierdzenia czerniaka w badaniu histopatologicznym po usunięciu zmiany następnym etapem postępowania jest biopsja tzw. węzła wartowniczego. W niektórych przypadkach niezbędna jest też kontynuacja leczenia farmakologicznego. Należy przestrzegać zaleceń dotyczących badań kontrolnych zgodnie ze wskazaniami onkologa. Przez pierwsze 2 lata badania kontrolne powinno się wykonywać co 2–3 miesiące. Intensywność badań kontrolnych jest indywidualna i zależy przede wszystkim od głębokości naciekania czerniaka. Ponadto co 6 miesięcy powinno wykonywać się rtg klatki piersiowej i usg jamy brzusznej.
Profilatyka:
- unikaj słońca w godzinach południowych (od ok. 10.00 do ok. 15.00), a w słoneczne dni szukaj cienia
- przed słońcem chroń się odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy, oczy (okulary z filtrem UV)
- stosuj kremy z odpowiednimi filtrami UVA i UVB i nakładaj je co 2 – 3 godziny
- dzieci poniżej 1. roku życia nie wystawiaj na bezpośrednie działanie słońca, starsze chroń bardziej niż siebie
- pamiętaj, że niektóre leki mogą powodować oparzenia lub przebarwienia po kontakcie ze słońcem.
- nie korzystaj z solarium
- raz w miesiącu sprawdzaj całą skórę pod kątem nowych lub zmieniających się znamion, raz w roku odwiedź dermatologa lub chirurga-onkologa w celu sprawdzenia znamion dermatoskopem.
Ryzyko nawrotu miejscowego czerniaka skóry wynosi 3–15%
Już w 1975 roku dr Thomas Fitzpatrick wyróżnił sześć fototypów skóry, które w określony sposób reagują na promieniowanie słoneczne:
Typ I
Blada biała skóra, często piegi, niebieskie, zielone lub piwne oczy, włosy blond lub rude – zawsze ulega oparzeniom, trudno się opala.
Typ II
Blada skóra, niebieskie lub zielone oczy – łatwo ulega oparzeniom, trudno się opala.
Typ III
Ciemniejsza biała skóra – opala się po początkowym oparzeniu.
Typ IV
Jasna brązowa skóra – oparzenia minimalne, opala się łatwo.
Typ V
Brązowa skóra – rzadko ulega oparzeniom, łatwo i mocno się opala.
Typ VI
Ciemnobrązowa lub czarna skóra – nigdy nie ulega oparzeniom, zawsze się mocno opala.
Posiadając już wiedzę o tym jaki mamy fototyp i jakie filtry powinien zawierać krem, musimy dobrać odpowiedni dla nas preparat. Siłę działania kremu przed promieniowaniem UV określa skrót SPF, który powinien być umieszczony w widocznym miejscu na opakowaniu. Liczba przy skrócie SPF informuje nas o ile możemy wydłużyć czas ekspozycji na promienie UV.
Zadbajmy o dobrą jakość produktu, który zabieramy ze sobą na wakacje. Powinien chronić nas przed nadmierną ekspozycją na promienie UV, ale również niwelować powstałe skutki. Najlepszy krem nie zastąpi jednak zdrowego rozsądku i umiaru w korzystaniu z kąpieli słonecznych. Zwłaszcza jeżeli jesteśmy w grupie ryzyka zachorowaniem na raka skóry.
Polecam prosty sposób przeliczenia na jaki krem powinniśmy zdecydować się przed zakupem: jeżeli nasza skóra rumieni się po 15 minutach przebywania na słońcu to SPF 20 wydłuży ten czas o 5 godzin.
15 minut x SPF 20 = 300 minut: 60 = 5 godzin
PH - Lek med. Bogdan Dudkowski hm
Opracowanie i zdjęcia zmian wsparte o:
Artykuły m.i. z portalu Onkonet.pl,
Medycyna Praktyczna – Czerniak jak wygląda i objawy. dr Magdaleny Wiercińskiej Czerniak prof. dr. Tomasza Jastrzębskiego z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz portal Freeplik